Tư vấn doanh nghiệp

Cơ cấu tổ chức hoạt động của doanh nghiệp như thế nào hiệu quả ?

Lời dẫn: Việc nắm rõ cơ cấu tổ chức hoạt động của từng loại hình doanh nghiệp giúp cá nhân, tổ chức hiểu về cơ chế kiểm soát quyền lực, phạm vi quyền hạn và trách nhiệm của họ cũng như các bộ phân khác sẽ giúp cá nhân, tổ chức lựa chọn được mô hình phù hợp nhất để thành lập doanh nghiệp.

Cơ cấu tổ chức hoạt động của doanh nghiệp theo mô hình hiệu quả

(nguồn ảnh: hochiminhcity.gov.vn)

Dựa theo 02 đặc tính cơ bản của doanh nghiệp căn cứ Điều 4.7 và 4.16 Luật doanh nghiệp 2014 là (i) tổ chức có tên riêng, có tài sản, có trụ sở giao dịch, được đăng ký thành lập theo quy định, (ii) thực hiện liên tục một, một số hoặc tất cả các công đoạn của quá trình, đầu tư, từ sản xuất đến tiêu thụ sản phẩm hoặc cung ứng dịch vụ trên thị trường nhằm mục đích sinh lợi, thì doanh nghiệp được chia làm 04 loại:

  1. Doanh nghiệp tư nhân
  2. Công ty hợp danh
  3. Công ty TNHH
  4. Công ty cổ phần

Tương ứng với từng loại hình doanh nghiệp sẽ có cơ cấu tổ chức hoạt động của doanh nghiệp khác nhau dựa trên quy mô, tính chất của từng loại hình công ty.

Ta dễ dàng nhận thấy Doanh nghiệp tư nhân là loại hình doanh nghiệp có quy mô nhỏ nhất, tính chất ít phức tạp nhất, khi nó chỉ do một cá nhân làm chủ và tự chịu trách nhiệm bằng toàn bộ tài sản của họ hoặc cử một người đại diện thay mặt họ quản lý và là đại diện của loại hình công ty đối nhân (sẽ đề cập trong một bài viết khác). Mà ở đó chủ sở hữu có toàn quyền quyết định đối với mọi vấn đề của doanh nghiệp và chịu trách nhiệm về nó. Do đó mà chủ doanh nghiệp tư nhân sẽ không thể là thành viên hợp danh của công ty hợp danh hay thành viên góp vốn của công ty hợp danh, công ty trách nhiệm hữu hạn hay công ty cổ phần. Vì nó sẽ tạo ra sự xung đột quyền lợi với bên thứ ba nếu chủ doanh nghiệp tư nhân chịu trách nhiệm vô hạn đối với doanh nghiệp tư nhân hay công ty hợp danh làm ảnh hưởng đến việc thực hiện nghĩa vụ còn lại.

Tiếp đến sẽ là Công ty TNHH có cơ cấu tổ chức hoạt động của doanh nghiệp với gồm Công ty TNHH MTV và Công ty TNHH hai thành viên trở lên. Trong loại hình Công ty TNHH MTV phân ra thêm là công ty có chủ sở hữu là cá nhân và công ty có chủ sở hữu là tổ chức. Về quy mô thì Công ty TNHH MTV sẽ nhỏ hơn và có tính chất ít phức tạp so với loại Công ty TNHH hai thành viên trở lên. Khi mọi quyền vấn đề của công ty sẽ do chủ sở hữu quyết định hoặc đại diện của chủ sở hữu quyết định và tự chịu trách nhiệm về việc đó trong phạm vi vốn góp của mình. Đây chính là điểm khác biệt của loại hình công ty TNNH nói chung đối với Doanh nghiệp tư nhân, công ty hợp danh và cũng là đặc điểm thể hiện loại hình này mang bản chất là công ty đối vốn (sẽ đề cập trong bài viết khác).

Trong mô hình công ty TNHH MTV có cá nhân làm chủ sở hữu thì cá nhân cũng chính là chủ tịch công ty (hoặc có thể ủy quyền cho người khác thay mình), bên dưới sẽ gồm Tổng giám đốc/ giám đốc là bộ phận giúp việc cho chủ tịch công ty trong việc điều hành công ty và trong mô hình này không cần ban kiểm sát hay kiểm sát viên. Còn với loại hình TNHH MTV do tổ chức làm chủ sở hữu thì mô hình sẽ gồm hai mô hình đó là (i) Chủ tịch công ty, Giám đốc hoặc Tổng giám đốc và Kiểm sát viên (ii) Hội đồng thành viên, Giám đốc hoặc Tổng giám đốc và Kiểm sát viên. Đối với loại hình này ta vẫn còn thấy hình dáng của doanh nghiệp tư nhân nhưng đã được bổ sung và hoàn thiện để phù hợp hơn.

So với hai loại vừa đề cập thì Công ty TNHH hai thành viên trở lên là loại hình hoàn thiện hơn về cơ cấu tổ chức hoạt động của doanh nghiệp và tính chuyên môn hóa với mô hình Chủ tịch Hội đồng thành viên, Hội đồng thành viên, Tổng giám đốc hoặc Giám đốc và Ban kiểm soát. Khi hội đồng thành viên là một bộ phận bắt buộc phải được thành lập so với công ty TNHH MTV, hơn nữa nếu công ty có từ 11 thành viên trở lên bắt buộc phải có ban kiểm soát còn nếu dưới thì tùy sự lựa chọn của doanh nghiệp. Như vậy ta thấy rằng quy mô và tính chất của từng loại hình công ty sẽ tỉ lệ thuận với tính chặt chẽ, chuyên môn hóa của từng mô hình khi ở loại hình này ta thấy xung đột về lợi ích cao hơn nhiều với những loại hình vừa đề cập.

Tuy nhiên loại hình công ty được xem là hoàn thiện nhất và đáp ứng được điều kiện về quy mô, cơ chế kiểm soát và tính chất phức tạp nhất chính là công ty cổ phần với  02 mô hình (i) gồm Đại hội đồng cổ đông (gần giống với hội đồng thành viên), hội đồng quản trị, Ban kiểm soát và Tổng giám đốc hoặc giám đốc và nếu công ty có số thành viên dưới 11 cổ đông hay cổ đông là tổ chức dưới 50% không nhất thiết phải có ban kiểm soát cũng (ii) Đại hội đồng cổ đông, Hội đồng quản trị và Tổng giám đốc hoặc giám đốc thì đối với mô hình này công ty cần ban kiểm soát với điều kiện công ty có ban kiểm soát nội bộ và ít nhất 20% thành viên hội đồng quản trị là thành viên độc lập.  Đây là loại hình công ty phức tạp nhất với các điều kiện đặc thủ về quy mô (không giới hạn số lượng) kéo theo tính chất phức tạp trong việc giải quyết xung đột lợi ích bên cạnh hàng loạt quyền (phát hành cổ phần, hối phiếu,…) được pháp luật thừa nhận.

Doanh nghiệp cuối cùng là công ty hợp danh, đây là loại hình trung hòa giữa công ty đối nhân và đối với thông qua thành viên hợp danh và thành viên góp vốn đi kèm trách nhiệm vô hạn và trách nhiệm hữu hạn. Mà trong đó các thành viên hợp danh cũng đồng thời là đại diện theo pháp luật và đại diện công ty thực hiện các quyền và nghĩa vụ như nhau. Còn thành viên góp vốn chỉ được góp ý kiến những vấn đề ít quan trọng. Vì loại công ty này được thành lập trên sự uy tín của các thành viên nên tính phức tập không cao cũng như số lượng không nhiều nên mô hình được áp dụng cho loại này gồm Chủ tịch Hội đồng thành viên, Hội đồng thành viên và Giám đốc hoặc Tổng giám đốc. Mô hình tương tự với Công ty TNHH hai thành viên lược bỏ ban kiểm soát.

Cảm ơn quý khách đã đọc bài viết "cơ cấu tổ chức hoạt động của doanh nghiệp ", trong trường hợp trao đổi chi tiết thêm hoặc có nhu cầu sử dụng dịch vụ của Công Ty Luật Trí Minh chúng tôi, hãy liên hệ qua email “lienhe@luattriminh.vn” hoặc Hotline 024 3766 9599 (Hà Nội) và 028 3933 3323 (TP.HCM).

Từ khóa liên quan:

  • cơ cấu tổ chức doanh nghiệp là gì
  • cơ cấu tổ chức doanh nghiệp tư nhân
  • cơ cấu tổ chức bộ máy quản lý doanh nghiệp
  • ví dụ về cơ cấu tổ chức chức năng
  • mô hình cơ cấu tổ chức theo chức năng

Liên hệ với chúng tôi

Điền thông tin của bạn vào đây