Bán hàng đa cấp là gì? Nhận biết công ty đa cấp lừa đảo

Trong bối cảnh nền kinh tế thị trường, thuật ngữ “kinh doanh đa cấp” thường xuyên xuất hiện với những ý kiến trái chiều. Vậy Bán hàng đa cấp là gì? Làm thế nào để phân biệt giữa mô hình kinh doanh hợp pháp với các hình thức biến tướng? Hãy cùng Luật Trí Minh làm rõ vấn đề này dưới góc độ pháp lý.

1. Bán hàng đa cấp là gì?

Theo quy định của pháp luật Việt Nam, kinh doanh theo phương thức đa cấp (Multi-level Marketing – MLM) là một hình thức bán lẻ hàng hóa thông qua mạng lưới người tham gia gồm nhiều cấp, nhiều nhánh. Trong đó, người tham gia được hưởng hoa hồng, tiền thưởng và các lợi ích kinh tế khác từ kết quả bán hàng của chính mình và của những người khác trong mạng lưới do mình xây dựng.

Một công ty đa cấp hợp pháp là doanh nghiệp đã được cơ quan nhà nước có thẩm quyền (Bộ Công Thương) cấp Giấy chứng nhận đăng ký hoạt động bán hàng đa cấp.

2. Thành lập công ty bán hàng đa cấp có vi phạm pháp luật không?

Theo quy định tại Điều 4 Nghị định 40/2018/NĐ-CP, hoạt động kinh doanh theo phương thức đa cấp chỉ được phép áp dụng đối với hàng hóa. Đối với các hoạt động kinh doanh không phải là hàng hóa, việc triển khai theo mô hình đa cấp đều bị nghiêm cấm, trừ trường hợp pháp luật có quy định cho phép.

Bên cạnh đó, pháp luật cũng không cho phép thực hiện bán hàng đa cấp đối với một số nhóm hàng hóa sau:

• Thuốc dùng cho người và trang thiết bị y tế;
• Thuốc thú y, bao gồm cả thuốc sử dụng trong nuôi trồng thủy sản;
• Thuốc bảo vệ thực vật, hóa chất và chế phẩm diệt côn trùng;
• Các chế phẩm diệt khuẩn thuộc danh mục hạn chế hoặc cấm sử dụng trong lĩnh vực gia dụng và y tế;
• Hóa chất nguy hiểm;
• Sản phẩm nội dung thông tin số.

Như vậy, việc thành lập công ty kinh doanh theo phương thức đa cấp không trái pháp luật nếu doanh nghiệp chỉ thực hiện bán các loại hàng hóa được phép và đáp ứng đầy đủ các điều kiện theo quy định. Ngược lại, nếu doanh nghiệp áp dụng mô hình đa cấp để kinh doanh dịch vụ, sản phẩm không phải là hàng hóa hoặc các mặt hàng thuộc danh mục bị cấm kinh doanh theo phương thức đa cấp thì sẽ bị coi là hành vi vi phạm pháp luật.

3. Điều kiện thành lập công ty bán hàng đa cấp

3.1. Điều kiện về giấy phép để hoạt động bán hàng đa cấp

Hoạt động kinh doanh theo phương thức bán hàng đa cấp là ngành nghề kinh doanh có điều kiện. Do đó, để được phép triển khai hoạt động này, doanh nghiệp phải đáp ứng đầy đủ các yêu cầu pháp lý và được cơ quan có thẩm quyền cấp các loại giấy tờ sau:

• Giấy chứng nhận đăng ký doanh nghiệp;
• Giấy chứng nhận đăng ký hoạt động bán hàng đa cấp theo quy định của pháp luật.

Chỉ khi sở hữu đầy đủ các giấy phép nêu trên, doanh nghiệp mới được phép tổ chức hoạt động kinh doanh theo mô hình bán hàng đa cấp một cách hợp pháp.

3.2. Điều kiện để được cấp Giấy chứng nhận đăng ký hoạt động bán hàng đa cấp

Theo Điều 7 Nghị định 40/2018/NĐ-CP, doanh nghiệp muốn được cấp Giấy chứng nhận đăng ký hoạt động bán hàng đa cấp cần đáp ứng các điều kiện sau:

• Được thành lập hợp pháp tại Việt Nam và không thuộc trường hợp đã từng bị thu hồi Giấy chứng nhận đăng ký hoạt động bán hàng đa cấp.
• Có vốn điều lệ từ 10 tỷ đồng trở lên.
• Người đại diện theo pháp luật, chủ doanh nghiệp tư nhân, chủ sở hữu công ty trách nhiệm hữu hạn một thành viên, thành viên công ty trách nhiệm hữu hạn hai thành viên trở lên, thành viên hợp danh hoặc cổ đông sáng lập của công ty cổ phần không từng giữ các chức danh tương ứng tại doanh nghiệp bán hàng đa cấp đã bị thu hồi giấy phép.
• Thực hiện ký quỹ tại ngân hàng thương mại hoặc chi nhánh ngân hàng nước ngoài hoạt động hợp pháp tại Việt Nam theo quy định.
• Ban hành hợp đồng tham gia bán hàng đa cấp, quy tắc hoạt động, kế hoạch trả thưởng và chương trình đào tạo bảo đảm tính minh bạch, phù hợp với quy định của pháp luật.
• Có hệ thống công nghệ thông tin phục vụ việc quản lý mạng lưới người tham gia bán hàng đa cấp.
• Xây dựng trang thông tin điện tử cung cấp đầy đủ thông tin về doanh nghiệp và hoạt động bán hàng đa cấp.
• Thiết lập hệ thống tiếp nhận, hỗ trợ và giải quyết các yêu cầu, phản ánh hoặc khiếu nại của người tham gia.
• Trường hợp doanh nghiệp có nhà đầu tư hoặc cổ đông nước ngoài thì các nhà đầu tư này phải có tối thiểu 03 năm kinh nghiệm liên tục trong hoạt động bán hàng đa cấp tại ít nhất một quốc gia hoặc vùng lãnh thổ trên thế giới.

Việc đáp ứng đầy đủ các điều kiện trên là cơ sở để doanh nghiệp được cơ quan có thẩm quyền xem xét cấp Giấy chứng nhận đăng ký hoạt động bán hàng đa cấp, từ đó triển khai hoạt động kinh doanh đúng quy định của pháp luật.

4. Quyền và nghĩa vụ của công ty đa cấp

Doanh nghiệp bán hàng đa cấp phải thực hiện đầy đủ các nghĩa vụ như:

• Ký hợp đồng với người tham gia.
• Cung cấp đầy đủ thông tin về sản phẩm.
• Công khai chương trình trả thưởng.
• Thanh toán hoa hồng đúng thời hạn.
• Đào tạo kiến thức pháp luật cho người tham gia.
• Báo cáo định kỳ với cơ quan quản lý nhà nước.
• Thực hiện chế độ lưu trữ hồ sơ theo quy định.

Đồng thời, doanh nghiệp phải đảm bảo việc kinh doanh minh bạch, không được ép buộc người tham gia mua hàng hoặc tuyển dụng người mới để hưởng hoa hồng trái quy định.

5. Dấu hiệu nhận biết công ty đa cấp hợp pháp

Một doanh nghiệp bán hàng đa cấp hợp pháp thường có các đặc điểm sau:

• Có Giấy chứng nhận đăng ký hoạt động bán hàng đa cấp.
• Có địa chỉ trụ sở rõ ràng.
• Công khai sản phẩm, giá bán và chính sách hoa hồng.
• Không yêu cầu người tham gia đóng khoản phí bất hợp lý.
• Không hứa hẹn lợi nhuận “khủng” hoặc thu nhập chắc chắn.
• Thu nhập chủ yếu đến từ việc bán sản phẩm, không phải từ việc tuyển người.

6. Dấu hiệu của công ty đa cấp biến tướng, lừa đảo

Người dân cần đặc biệt cảnh giác nếu doanh nghiệp có các biểu hiện như:

• Thu tiền để được tham gia hệ thống.
• Bắt buộc mua lượng hàng lớn ngay từ đầu.
• Cam kết lợi nhuận rất cao trong thời gian ngắn.
• Thu nhập chủ yếu đến từ việc giới thiệu thêm người.
• Không có sản phẩm thực tế hoặc sản phẩm có giá cao bất thường.
• Không xuất trình được giấy phép hoạt động bán hàng đa cấp.

Đây đều là những dấu hiệu tiềm ẩn nguy cơ vi phạm pháp luật và người tham gia có thể chịu nhiều rủi ro về tài chính.

7. Mức xử lý đối với công ty đa cấp hoạt động trái pháp luật

Doanh nghiệp hoạt động bán hàng đa cấp trái phép có thể bị áp dụng nhiều chế tài như:

• Xử phạt vi phạm hành chính.
• Thu hồi Giấy chứng nhận đăng ký hoạt động bán hàng đa cấp.
• Buộc hoàn trả số tiền đã thu trái quy định.
• Bồi thường thiệt hại cho người bị ảnh hưởng.
• Trường hợp có dấu hiệu phạm tội, cá nhân và tổ chức liên quan có thể bị truy cứu trách nhiệm hình sự theo quy định của Bộ luật Hình sự.

8. Một số lưu ý trước khi tham gia công ty đa cấp

Để hạn chế rủi ro, người dân nên:

• Kiểm tra doanh nghiệp đã được cấp phép hay chưa.
• Tìm hiểu kỹ sản phẩm trước khi tham gia.
• Đọc kỹ hợp đồng.
• Không vay tiền để đầu tư vào hệ thống đa cấp.
• Không tin vào các cam kết thu nhập phi thực tế.
• Chỉ tham gia khi hiểu rõ cơ chế trả thưởng và quyền, nghĩa vụ của mình.

9. Câu hỏi thường gặp

9.1. Công ty đa cấp có hợp pháp không?

Có. Hoạt động bán hàng đa cấp là hợp pháp nếu doanh nghiệp được cấp giấy chứng nhận và tuân thủ đầy đủ các quy định của pháp luật.

9.2. Có phải mọi công ty đa cấp đều lừa đảo?

Không. Chỉ những doanh nghiệp lợi dụng mô hình đa cấp để huy động vốn, tuyển người trái phép hoặc kinh doanh không đúng quy định mới bị coi là vi phạm pháp luật.

9.3. Người tham gia đa cấp có phải đóng tiền không?

Doanh nghiệp không được yêu cầu người tham gia nộp các khoản tiền trái quy định hoặc ép buộc mua hàng để được tham gia mạng lưới.

Hy vọng bài viết trên đã giúp bạn hiểu rõ công ty đa cấp là gì, điều kiện để doanh nghiệp được phép hoạt động cũng như cách phân biệt giữa mô hình bán hàng đa cấp hợp pháp và đa cấp biến tướng. Trong trường hợp cần trao đổi chi tiết hoặc có nhu cầu sử dụng dịch vụ tại Luật Trí Minh, vui lòng liên hệ qua Email: contact@luattriminh.vn hoặc số Hotline: 024 3766 9599 (Hà Nội) và 028 3933 3323 (TP.HCM) để được hỗ trợ kịp thời.

————————-

Liên hệ để được tư vấn

Hà Nội: 024 3766 9599

TP.HCM: 028 3933 3323

Email: contact@luattriminh.vn

Zalo: https://zalo.me/1348045542689641225

Trụ sở: Tầng 5, Tòa nhà Việt/Viet Tower, Số 1 phố Thái Hà, Phường Đống Đa, Thành Phố Hà Nội

Chi nhánh: Lầu 11, Toà nhà Vimedimex, số 246 Cống Quỳnh, Phường Bến Thành, Thành phố Hồ Chí Minh