Nhân viên trong vụ án hợp đồng kỳ nghỉ có được hưởng tình tiết giảm nhẹ trách nhiệm hình sự không?

Vụ án “hợp đồng kỳ nghỉ” đang gây xôn xao dư luận với hàng trăm nhân viên bị khởi tố trong vai trò giúp sức, khiến nhiều người thắc mắc về các vấn đề pháp lý liên quan. Nhiều người tham gia chỉ với tư cách làm công ăn lương, thực hiện theo kịch bản và chỉ đạo của cấp trên mà không nhận thức được hậu quả. Vậy “nhân viên trong vụ án hợp đồng kỳ nghỉ có được hưởng tình tiết giảm nhẹ trách nhiệm hình sự không?“. Hãy cùng Luật Trí Minh phân tích các quy định và điều kiện để được giảm nhẹ hình phạt trong bài viết này.

1. Tình tiết giảm nhẹ trách nhiệm hình sự là gì?

Trong quá trình giải quyết vụ án hình sự, ngoài việc xác định hành vi phạm tội, cơ quan tiến hành tố tụng còn xem xét các yếu tố liên quan đến người phạm tội và diễn biến của vụ án để quyết định mức hình phạt phù hợp.

Những yếu tố làm giảm mức độ nguy hiểm của hành vi hoặc thể hiện thái độ tích cực của bị can sau khi phạm tội được gọi là “tình tiết giảm nhẹ trách nhiệm hình sự”. Việc áp dụng tình tiết giảm nhẹ nhằm bảo đảm nguyên tắc xử lý công bằng, cá thể hóa trách nhiệm hình sự và đánh giá đúng mức độ nguy hiểm của từng người trong cùng một vụ án.

Pháp luật Việt Nam quy định chi tiết về tình tiết giảm nhẹ tại Bộ luật Hình sự số 100/2015/QH13 (sửa đổi, bổ sung 2025) và Nghị quyết số 04/2025/NQ-HĐTP của Hội đồng Thẩm phán TAND tối cao hướng dẫn áp dụng các tình tiết giảm nhẹ 

2. Vai trò giúp sức không đáng kể và quan hệ lệ thuộc vào chỉ đạo của cấp trên được xem xét giảm nhẹ như thế nào?

Trong các vụ án đồng phạm, Theo Điều 17 Bộ luật Hình sự 2015 đồng phạm bao gồm người tổ chức, người thực hành, người xúi giục và người giúp sức,  người giúp sức tạo điều kiện tinh thần hoặc vật chất cho việc thực hiện tội phạm. Nếu nhân viên chỉ là một “mắt xích” thực hiện hành vi theo quy trình, không quyết liệt, không trực tiếp quyết định việc chiếm đoạt tài sản có thể được xem là người giúp sức có vai trò không đáng kể. Trong các vụ án lừa đảo thông qua mô hình “hợp đồng kỳ nghỉ”, người chủ mưu thường là ban lãnh đạo doanh nghiệp, còn nhân viên chỉ thực hiện các nhiệm vụ như:

• Gọi điện tiếp cận khách hàng;
•  Tư vấn theo kịch bản có sẵn;
• Hỗ trợ ký kết hợp đồng;
• Chăm sóc khách hàng sau bán hàng.

Do đó, cần làm rõ liệu hành vi của họ có mang tính quyết định đối với việc chiếm đoạt tài sản hay chỉ đóng vai trò hỗ trợ.

Mức độ tham gia là căn cứ cá thể hóa trách nhiệm hình sự. Hội đồng xét xử không mặc nhiên coi tất cả những người tham gia đều có trách nhiệm như nhau mà phải đánh giá:

•  Mức độ nhận thức của từng người;
•  Phạm vi công việc được giao;
• Khả năng quyết định chính sách kinh doanh;
• Mức hưởng lợi từ hành vi phạm tội;
• Thời gian tham gia và số lượng khách hàng bị ảnh hưởng.

Nếu nhân viên không trực tiếp quyết định phương thức gian dối và không giữ vai trò chủ đạo, họ có thể được xem là người giúp sức có vai trò thứ yếu. Tâm lý “làm theo chỉ đạo” dù không loại trừ trách nhiệm nhưng là căn cứ quan trọng để đánh giá mức độ lỗi và sự lệ thuộc của bị cáo.

3. Hành động tự nguyện bồi thường và thành khẩn khai báo sau khi bị phát giác có ý nghĩa quyết định gì đối với hình phạt?

Việc tự nguyện sửa chữa, bồi thường thiệt hại hoặc khắc phục hiệu quả là tình tiết giảm nhẹ quan trọng tại điểm b khoản 1 Điều 51 BLHS. Ngay cả khi hành vi lừa đảo đã hoàn thành, việc chủ động trả lại tiền cho bị hại vẫn được ghi nhận để được giảm nhẹ mức án hoặc xem xét hưởng án treo. Tự nguyện bồi thường được thể hiện thông qua: Việc chủ động bồi thường cho người bị thiệt hại, sự tự nguyện khắc phục hậu quả trước hoặc trong quá trình giải quyết vụ án, thái độ tích cực trong việc hạn chế thiệt hại phát sinh.

Nếu bị cáo thành khẩn khai báo, ăn năn hối cải (điểm s khoản 1 Điều 51) tức là khai đúng sự thật và thể hiện mong muốn sửa sai – họ sẽ nhận được sự khoan hồng đáng kể. Thái độ hợp tác của bị can trong quá trình điều tra là một trong những yếu tố được cơ quan tiến hành tố tụng xem xét. Việc thành khẩn khai báo có thể giúp: Làm rõ bản chất vụ án, xác định chính xác vai trò của từng người, hỗ trợ cơ quan điều tra thu thập chứng cứ, thể hiện thái độ chấp hành pháp luật.

Đặc biệt, nếu việc bồi thường được thực hiện trước khi tuyên án, bị cóa sẽ có cơ hội rất cao được xem xét hưởng án treo thay vì đi tù. Ngay cả sau bản án sơ thẩm, nếu xuất trình thêm biên lai nộp tiền khắc phục, Tòa án cấp phúc thẩm vẫn ghi nhận đây là tình tiết giảm nhẹ mới.

4. Hoàn cảnh gia đình đặc biệt khó khăn có được xem là tình tiết giảm nhẹ hay không?

Mặc dù hoàn cảnh gia đình khó khăn không được liệt kê cụ thể tại khoản 1 Điều 51 Bộ luật Hình sự năm 2015, nhưng theo khoản 2 Điều này, Tòa án có thể xem xét các yếu tố nhân thân và hoàn cảnh đặc biệt của người phạm tội để quyết định hình phạt phù hợp. Do đó, việc bị cáo là lao động chính trong gia đình, đang trực tiếp nuôi con nhỏ, chăm sóc cha mẹ già yếu hoặc có người thân mắc bệnh nặng có thể được ghi nhận là tình tiết giảm nhẹ khác.

Trong các vụ án “hợp đồng kỳ nghỉ”, nhiều nhân viên là người trẻ, thu nhập không ổn định và phải gánh vác trách nhiệm kinh tế của gia đình. Nếu chứng minh được hoàn cảnh khó khăn thực tế thông qua các tài liệu, giấy tờ hợp lệ, Hội đồng xét xử có thể cân nhắc đây là yếu tố thể hiện tính nhân đạo và nguyên tắc cá thể hóa trách nhiệm hình sự. Tuy nhiên, hoàn cảnh khó khăn chỉ là một căn cứ để xem xét giảm nhẹ hình phạt, không làm mất đi trách nhiệm hình sự của người phạm tội và thường được đánh giá cùng với các yếu tố khác như nhân thân tốt, thành khẩn khai báo và tích cực khắc phục hậu quả.

Việc nhân viên bị khởi tố trong vụ án hợp đồng kỳ nghỉ có được hưởng tình tiết giảm nhẹ trách nhiệm hình sự hay không sẽ phụ thuộc vào nhiều yếu tố như vai trò trong vụ án, thái độ hợp tác, việc khắc phục hậu quả và các tình tiết khác theo quy định của pháp luật. Mỗi trường hợp sẽ được cơ quan tiến hành tố tụng xem xét trên cơ sở chứng cứ cụ thể nhằm bảo đảm xử lý đúng người, đúng hành vi và đúng mức độ trách nhiệm. Nếu cần tư vấn hoặc hỗ trợ pháp lý trong các vụ án hình sự, bạn có thể liên hệ Luật Trí Minh để được đội ngũ luật sư hỗ trợ kịp thời.

Trên đây là những chia sẻ cho câu hỏi: Nhân viên trong vụ án hợp đồng kỳ nghỉ có được hưởng tình tiết giảm nhẹ trách nhiệm hình sự không? Hãy để chúng tôi đồng hành cùng bạn từ những bước đầu tiên, giúp bạn tiết kiệm thời gian, chi phí và tránh rủi ro pháp lý.

Trong trường hợp cần trao đổi chi tiết hoặc có nhu cầu sử dụng dịch vụ tại Luật Trí Minh, vui lòng liên hệ qua Email: contact@luattriminh.vn hoặc số Hotline: 024 3766 9599 (Hà Nội) và 028 3933 3323 (TP.HCM) để được hỗ trợ kịp thời.

————————-

Liên hệ để được tư vấn

Hà Nội: 024 3766 9599

TP.HCM: 028 3933 3323

Email: contact@luattriminh.vn

Zalo: https://zalo.me/1348045542689641225

Trụ sở: Tầng 5, Tòa nhà Việt/Viet Tower, Số 1 phố Thái Hà, Phường Đống Đa, Thành Phố Hà Nội

Chi nhánh: Lầu 11, Toà nhà Vimedimex, số 246 Cống Quỳnh, Phường Bến Thành, Thành phố Hồ Chí Minh